Nghệ Nhân Nguyễn Hùng – Người mang 2 kỷ lục guinness cho gốm Việt Nam
Với hơn 40 năm gắn bó cùng nghề gốm, nghệ nhân Nguyễn Hùng được ví như làn gió sáng tạo thổi vào truyền thống lâu đời của gốm Bát Tràng. Không chỉ chạm tới hai kỷ lục Guinness thế giới, bác còn ghi dấu ấn sâu đậm qua dòng men Hoàng Thổ Liên Hoa. Tác phẩm của bác sự kết tinh độc đáo giữa đất, sen và tâm huyết của một đời làm nghề.
1. Hành trình làm nghề gốm đầy tâm huyết
Sinh năm 1971 tại Hải Phòng, nhưng Nghệ Nhân Nguyễn Hùng bén duyên với gốm từ rất sớm. Năm 1986, khi mới 15 tuổi, bác đặt chân đến làng nghề Bát Tràng và gắn bó với mảnh đất này suốt hơn bốn thập kỷ. Không sinh ra trong một gia đình làm gốm, nhưng bằng sự đam mê và ý chí, bác đã tìm thấy tình yêu với đất, lửa và men, yêu những yếu tố làm nên linh hồn của gốm Việt
Khởi đầu là người học việc, làm thuê tại các lò gốm, bác chăm chỉ tiếp cận từng công đoạn thủ công truyền thống. Từ tạo hình, pha men đến điều chỉnh lò nung, mỗi kỹ thuật đều được bác học hỏi và trau dồi không ngừng. Không chỉ làm để kiếm sống, người thợ trẻ năm ấy còn rong ruổi khắp miền đất nước để khảo sát, nghiên cứu gốm cổ. Cũng từ đó, nghệ nhân Nguyễn Hùng đã tích lũy kiến thức quý báu về lịch sử và bản sắc văn hóa gốm Việt.
Trên nền tảng kỹ thuật vững chắc và vốn hiểu biết sâu rộng, bác Nguyễn Hùng dần định hình một phong cách sáng tạo riêng biệt. Tác phẩm của bác là sự hòa quyện giữa truyền thống Bát Tràng và tinh thần đổi mới của thời đại. Chính sự dấn thân, nghiêm túc với nghề và khát khao vươn tới những giới hạn mới đã đưa tên tuổi bác trở thành một trong những nghệ nhân tiêu biểu của làng gốm Việt Nam hiện nay.
2. Dòng men "Hoàng Thổ Liên Hoa" tinh hoa đất Việt
Sau 15 năm miệt mài nghiên cứu và thử nghiệm, bác Nguyễn Hùng đã tạo nên dòng men Hoàng Thổ Liên Hoa. Có thể nói đây là một bước tiến vượt bậc trong làng gốm Bát Tràng hiện đại. Đây không chỉ là men gốm thông thường, mà là sự kết tinh từ thiên nhiên và tinh thần nghệ nhân. Ý tưởng sử dụng các vật liệu bản địa, gần gũi với văn hóa và môi trường Việt Nam đã trở thành kim chỉ nam trong quá trình phát triển dòng men này.
2.1. Đặc điểm men Hoàng Thổ Liên Hoa
Điểm đặc biệt tạo nên Hoàng Thổ Liên Hoa nằm ở nguyên liệu chế tạo. Cụ thể, bác đã dùng các nguyên liệu sau và kết hợp chúng một cách tinh tế: Thân sen khô được sử dụng thay thế tro trấu, mang lại độ cháy và kết tinh lạ mắt. Đất trầm tích từ sông Hồng bổ sung khoáng chất tự nhiên, tăng tính bám men và độ ổn định. Cùng với đó là khoáng thạch từ núi rừng phía Bắc, tạo nên hỗn hợp men vừa bền vững vừa độc đáo.
Chính sự chọn lọc nguyên liệu ấy đã mở ra khả năng tạo màu và kết cấu mới lạ, không trùng lặp với bất kỳ dòng men truyền thống nào.
2.2. Đột phá kỹ thuật và hiệu ứng thẩm mỹ
Về mặt kỹ thuật, Hoàng Thổ Liên Hoa đạt khả năng chịu nhiệt lên tới 1300°C – mức nhiệt mà không nhiều dòng men dân gian có thể chịu được. Ở mức nung cao này, các thành phần khoáng chất trong men được kích hoạt mạnh mẽ, tạo ra hiệu ứng bề mặt đặc biệt. Khi hoàn thiện, sản phẩm cho âm thanh vang như kim loại khi gõ – dấu hiệu của độ kết khối và chất lượng nung đạt chuẩn.
Không chỉ dừng lại ở độ bền kỹ thuật, dòng men này còn gây ấn tượng mạnh về mặt thẩm mỹ. Lớp men khi hoàn thiện có màu dao động từ nâu trầm đến nâu đỏ ấm, tạo chiều sâu thị giác rất riêng. Đặc biệt, những hiệu ứng loang, chảy, cháy men tự nhiên được kiểm soát vừa đủ, mang lại vẻ đẹp ngẫu nhiên nhưng đầy dụng ý.
2.3. Triết lý Á Đông và giá trị văn hóa
Dòng men Hoàng Thổ Liên Hoa không chỉ là thành tựu kỹ thuật của nghệ nhân Nguyễn Hùng mà còn thể hiện triết lý sâu sắc về sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Việc sử dụng thân sen vừa là sáng tạo vật liệu, vừa là biểu tượng cho sự thanh khiết, thuần túy trong đời sống tinh thần. Trong men gốm, sen không còn là hình tượng trang trí, mà trở thành một "chất liệu sống".
Đất sông Hồng là dòng phù sa đã bồi đắp nên nền văn minh nông nghiệp Việt Nam. Việc nghệ nhân đưa Nguyễn Hùng đưa vào làm chất liệu chính cho men cũng mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt. Kết hợp cùng ngọn lửa nung đỏ, tất cả tạo nên một vòng tuần hoàn của ngũ hành: mộc (sen), thổ (đất), kim (âm thanh), thủy (sông Hồng), và hỏa (lò nung). Hoàng Thổ Liên Hoa vì thế không chỉ là men gốm, mà còn là triết lý sống bác gửi gắm qua qua từng tác phẩm.
Thành phần đặc biệt:
- Thân sen khô – thay thế tro trấu
- Đất trầm tích sông Hồng
- Khoáng thạch tự nhiên
Đặc tính kỹ thuật:
- Chịu nhiệt tới 1300°C
- Khi gõ phát tiếng vang như kim loại
- Tạo hiệu ứng màu từ nâu đến nâu đỏ, vượt trội hơn men tro truyền thống
Đây là một bước đột phá giúp nâng tầm thẩm mỹ và kỹ thuật của gốm Bát Tràng hiện đại, mang đậm triết lý Á Đông và sự giao hòa giữa thiên nhiên và con người.
3. Người chinh phục 2 kỷ lục guinness thế giới, khẳng định tầm vóc gốm Việt
Trong hành trình bền bỉ với gốm sứ, nghệ nhân Nguyễn Hùng đã ghi dấu ấn đặc biệt khi chinh phục hai kỷ lục Guinness thế giới. Qua đây bác đưa gốm Bát Tràng vươn tầm quốc tế không chỉ bằng nghệ thuật, mà còn bằng quy mô và kỹ thuật chưa từng có. Hai tác phẩm “Thiềm Thừ Thiên Phong Ấn” và “Phú Quý Mãn Đường” không chỉ là sản phẩm gốm đơn thuần mà là những công trình mang tính biểu tượng. Điều này thể hiện tầm vóc và khát vọng của một người nghệ nhân yêu nghề, yêu văn hóa Việt.
3.1. Tác phẩm điêu khắc linh vật thần thoại bằng gốm lớn nhất “Thiềm Thừ Thiên Phong Ấn”
Để hoàn thiện tác phẩm Thiềm Thừ Thiên Phong Ấn, nghệ nhân Nguyễn Hùng đã trải qua hành trình hơn 6 tháng đầy thử thách. Từ khâu phác thảo ý tưởng đến khi sản phẩm thành hình, mỗi giai đoạn đều đòi hỏi sự kiên nhẫn, chính xác và bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng. Đây là dự án mà ngay cả với người có kinh nghiệm hàng chục năm cũng không thể chủ quan. Bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến cả quá trình đổ vỡ.
Bác Hùng không chỉ làm chủ kỹ thuật mà còn phải liên tục sáng tạo giải pháp để xử lý các giới hạn vật liệu truyền thống. Việc kiểm soát đất sét Bát Tràng khi tạo hình khối lớn, điều chỉnh độ co ngót trong quá trình phơi khô; Hay tính toán nhiệt độ phù hợp để nung đều một khối gốm nặng tới 1,5 tấn là những bài toán chưa từng có tiền lệ. Trong suốt hơn nửa năm ấy, bác đã sống cùng tác phẩm, theo dõi từng chuyển biến của đất, của men, của lửa. Hành trình ấy như chăm sóc một sinh thể có linh hồn, để rồi kết tinh thành công trình kỷ lục mang đậm dấu ấn Việt.
3.2. Tác phẩm đĩa gốm đắp nổi, chạm khắc lớn nhất "Phú Quý Mãn Đường”
Với tinh thần không ngừng sáng tạo và khát khao chinh phục những giới hạn mới, bác thực hiện một dự án được ấp ủ suốt nhiều năm. Tác phẩm này cũng là kết quả của quá trình mang trong mình tham vọng kết hợp giữa chiều sâu văn hóa dân tộc và trình độ kỹ thuật đỉnh cao. Phú Quý Mãn Đường không chỉ là một thử thách về kích thước hay chất liệu, mà còn là cuộc đối thoại giữa nghệ thuật gốm Việt và tinh thần thời đại. Đây sẽ là bước tiếp theo trong hành trình đưa gốm Bát Tràng vươn ra thế giới, mang theo hồn đất, hồn người Việt.
Để chinh phục tác phẩm Phú Quý Mãn Đường – đĩa gốm chạm khắc lớn nhất thế giới, nghệ nhân Nguyễn Hùng đã dành trọn 1,5 năm bền bỉ lao động, sáng tạo và thử nghiệm. Việc chế tác một chiếc đĩa có đường kính lên tới 1,37m, nặng 400kg đòi hỏi khả năng tính toán vượt chuẩn về kết cấu, độ giãn nở, độ bền chịu nhiệt và kiểm soát bề mặt men trên mặt cong lớn. Mỗi lần chỉnh sửa dù là nhỏ cũng có thể kéo theo hàng tuần làm lại, nhưng bác không một lần nản chí.
Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật, hành trình tạo nên Phú Quý Mãn Đường còn là hành trình thổi hồn vào đất sét bằng triết lý và biểu tượng văn hóa phương Đông. Bác đã lựa chọn hình ảnh cây tuyết tùng - loài cây bền vững, vươn thẳng. Bên cạnh đó, nghệ nhân cò kết hợp cùng đôi chim công - biểu tượng cho phú quý và viên mãn, để khắc họa lên mặt đĩa bằng tay, không qua khuôn đúc. Từng đường nét đều được chau chuốt, đảm bảo tính đối xứng và chiều sâu mỹ thuật. Cuối cùng, tác phẩm không chỉ đạt đến độ hoàn hảo về mặt tạo hình, mà còn được các chuyên gia quốc tế công nhận là đỉnh cao của nghệ thuật gốm chạm khắc thủ công Việt Nam.
4. Nghệ Nhân – người truyền cảm hứng và gìn giữ hồn Việt
Với nghệ nhân Nguyễn Hùng, gốm không chỉ là vật thể mà là nơi lưu giữ linh hồn văn hóa Việt. Mỗi mảng men, mỗi đường nét khắc chạm đều là kết quả của một quá trình nghiền ngẫm, sáng tạo và chiêm nghiệm.
Bác luôn xem làm gốm là một sứ mệnh – sứ mệnh gìn giữ ký ức dân tộc, truyền lại tinh hoa cho thế hệ sau. Dù đã đạt được những thành tựu lớn, bác vẫn không ngừng học hỏi, cải tiến kỹ thuật và thách thức giới hạn của bản thân. Đó là sự khiêm nhường rất hiếm có ở một nghệ nhân đỉnh cao.
Không giữ nghề cho riêng mình, bác Nguyễn Hùng dành nhiều thời gian hướng dẫn thợ trẻ, sinh viên mỹ thuật và cả những người tay ngang nhưng yêu nghề gốm. Trong các buổi chia sẻ, lớp học mở tại xưởng hay các triển lãm, bác luôn nói bằng niềm đam mê thuần túy, truyền lửa bằng chính trải nghiệm thật.
Bác khuyến khích học trò không sao chép mà phải hiểu sâu, sáng tạo trên nền tảng truyền thống. Chính tinh thần ấy đã giúp bác không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn nuôi dưỡng một thế hệ làm nghề bằng tâm, bằng trí và bằng lòng yêu văn hóa Việt sâu sắc.
Như lời Tiến sĩ Hồ Nam – Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Mỹ thuật Ứng dụng từng nhận xét:
“Anh Nguyễn Hùng là người thổi hồn vào gốm Việt. Những sáng tạo của anh không chỉ giàu giá trị nghệ thuật mà còn khẳng định sự miệt mài, tâm huyết và tình yêu mãnh liệt với nghề gốm.” Đó là sự công nhận xứng đáng dành cho người không chỉ giữ lửa cho gốm Bát Tràng, mà còn làm bừng sáng niềm tự hào văn hóa Việt Nam trên mỗi sản phẩm.
Kết Luận
Nghệ nhân Nguyễn Hùng chính là hiện thân của sự hòa quyện giữa truyền thống và đổi mới. Từ dòng men Hoàng Thổ Liên Hoa đến kỷ lục Guinness thế giới, bác đã đưa gốm Bát Tràng vươn xa hơn trên bản đồ thủ công mỹ nghệ quốc tế, là niềm tự hào của gốm Việt hôm nay.
Gốm Sứ Sáng Tạo Việt Nam
🌐 Website: https://gomsusangtao.vn
📘 Fanpage: facebook.com/GOMSUSANGTAOVIETNAM
📱 Zalo OA: https://zalo.me/gomsusangtao
☎ Hotline: 0912 409 299
📍 Văn phòng: 06 Chế Lan Viên, P. Tây Thạnh, Q. Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh
🏭 Xưởng sản xuất: Làng gốm Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội
